ALICIA SEOANE | Sábado 17 de maio de 2025 |
Este ano o as Letras Galegas están dedicadas á poesía oral e ás cantareiras, que coa súa voz e os seus cantares, mantiveron viva unha tradición e con ela a propia lingua. Aínda que o premio recae sobre sete mulleres, está dedicado a todas elas.
Das sete mulleres que personificarán o premio, catro aparecen no Cancioneiro de Dorothé Schubarth: Adolfina e Rosa Casás, de Cerceda, ou Asunción Garrido e Manuela Lema, de Mens. Tamén Eva Castiñeira, de Muxía.
Para celebrar esta data tan especial este ano, achegámonos ao coro con máis anos de historia da cidade: o Coro Toxos e Froles, que tivo a súa orixe no seo da orquestra de pulso e púa «Airiños d’a miña terra». O nacemento do coro, remóntase a finais de 1914, por iniciativa do gaiteiro Manuel Lorenzo Barja, operario do Taller de Forxa do Arsenal que xunto con Luis Amor Soto comezaron a darlle forma ao nacemento dun Coro Galego na cidade de Ferrol. Foi no Jofre, un ano despois, cando o Toxos e Froles levou a cabo a súa primeira actuación, xustamente no mes de maio.
As cantareiras e pandereteiras do Coro Toxos e Froles, que levan o nome de Gradaille polo muíño situado en Pedroso, comezaron a súa andaina a mediados dos anos 90, e non sería ata o ano 2000 cando empezaron a actuar como grupo titular. Maite López, actual directora do grupo, recíbenos para falar sobre esta bonita tradición oral que segue a manter viva a nosa lingua.
Maite López comezou moi nova, con catorce anos, no mundo do tradicional galego, na sección da banda de gaiteiros de Trasancos, e cando xa tiña dezanove, comezou a facer as súas primeiras recolleitas. «Naquela época íamos no coche dalgunha compañeira, porque nos daban algunha referencia, pero non era como agora; chegabamos un pouco á porta fría».
Ademais, as recolleitas facíanse por zonas, dependendo do que quixeramos investigar. «Hoxe está todo gravado e temos un acceso máis doado. Pero isto mantívose porque existiu ese ‘boca a boca’. Foi un coñecemento que se transmitiu de xeito horizontal, entre mulleres principalmente, pero tamén con homes», engade.
